Temyiz Nedir? Nasıl Yapılır?

Temyiz Kavramı

Arapça isim olan meyz'den gelen temyiz kelimesinin an­lamı Osmanlıca-Türkçe sözlükte "ayırma, ayrılma, seçme, se­çilme, iyiyi kötüden ayırdetme" olarak tanımlanmıştır.

Temyiz, henüz kesinleşmemiş hükümlerdeki hukuka ay­kırılıkları gidermek için kabul edilmiş bir kanun yoludur. Kesin olmayan hükümlere karşı kabul edildiği için "olağan" kanun yoludur. Temyiz kanun yolu sadece hukuki meseleye ilişkin hukuka aykırılıkları çözmek için kabul edildiğinden, hukuki derece yoludur.

Kural olarak, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri ile hükümden önce verilip hükme esas teşkil eden veya başkaca kanun yolu öngörülme­miş olan mahkeme kararları temyiz edilebilir. İstisnai olarak ilk derece mahkemesinin bazı kararlarına karşı istinaf yolu atlanarak doğrudan temyiz kanun yoluna başvurulması da mümkün kılınmıştır.[4] Bölge adliye mahkemesi ceza dairele­rinin bozma kararları ise temyiz edilemez.

İstinaf kanun yolunda ilk derece mahkemelerinin henüz kesinleşmemiş hükümleri hem maddi hem de hukuki yönden denetlenir. İstinafın amacı maddi gerçeğin ortaya çıkarılması­dır. Temyizde ise hükümler hukuki yönden, yani fiilin suç oluşturup oluşturmadığı, fiilin hangi suçu oluşturduğu ve na­sıl yargılama yapıldığı incelenir. İstinaf kanun yolunda, bölge adliye mahkemesi, gerek gördüğü bazı durumlarda (CMK m.280/l-e) davanın yeniden görülmesine karar vermek sure­tiyle, öğrenme yargılaması yapar. İstinaf incelemesi yapan ve ikinci derece mahkeme olan bölge adliye mahkemesi gerekti­ğinde tanık ve bilirkişi dinleyerek veya keşif yaparak kanıtlar ile bizzat temasa geçer, olay yargılaması yapar. Temyiz ince­lemesi yapan Yargıtayın ise olay yargılaması yapması müm­kün değildir.