English
Russian
German
İlgili Yasa 1163 SAYILI KOOPERATİFLER YASASI
Ortaklık Sıfatının Kazanılması ve Kaybedilmesi
MADDE 8- Kooperatif ortaklığına girmek için özel kişilerin medeni hakları kullanma yeterliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak,isteyen özel kişiler, kooperatif ana sözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleri ile birlikte kabul ettiğini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar. Kooperatif, ortaklarına kendi varlığının dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödemeler yüklüyor ise ortak olmak isteği, ancak istekli tarafından bu yükümlerin, açıkça kabulü yazılı olarak belirtildiği takdirde değer taşır.
MADDE 9 - Özel İdareler, belediyeler, köyler gibi kamu tüzel kişileri ile cemiyetler ve dernekler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve kooperatifler, amaçları bakımından ilgilendikleri kooperatiflerin kuruluşlarına yardımcı olur, önderlik eder ve ortak olabilirler.
ORTAKLIKTAN ÇIKMA SERBESTİSİ TAZMİNAT
MADDE 10- Her ortağın kooperatiften çıkma hakkı vardır. Çıkma keyfiyetinin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürmesi halinde ayrılmak İsteyen ortağın, muhik bir tazminat ödemesine dair hüküm ana sözleşmeye konulabilir.
MADDE 11- Kooperatiften çıkma hakkının kullanılması, ana sözleşme ile en çok 5 yıl için sınırlandırılabilir.
Haklı ve önemli sebeplerle bu süreden evvel çıkabileceği hususunda Ana sözleşmeye hüküm konulabilir.
Bir ortağın hiç bir suretle kooperetiften çıkamayacağına dair bağlamalar hükümsüzdür.
MADDE 12 - Çıkış, ancak bir hesap senesi sonu için ve en az 6 ay önceden haber verilerek yapılır. Ana sözleşmede kısa bir süre belirtilip hesap senesi içinde çıkışa müsaade edilebilir.
MADDE 13- Yönetim kurulu, anasözleşmeye uygun olarak yapılacak isteğe rağmen, bir ortağın kooperatiften istifasını kabulden kaçınacak olursa, ortak çıkma dileğini noter aracılığı ile kooperatife bildirir, bildiri tarihinden itibaren çıkma gerçekleşir.
MADDE 14- Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer.
Anasözleşmede gösterilecek şartlarla ölen ortağın mirasçılarının kooperatifte ortak olarak kalmaları sağlanabilir.
Ortaklık devredilebilir. Ancak bu hususta ana sözleşmeye kısıtlayıcı hükümler konulabilir.
MADDE 15- Ortaklık sıfatı bir görev veya hizmetin yerine getirilmesine bağlı ise, bu görev veya hizmetin sona ermesi ile ortaklık sıfatı kalkar. Bu halde anasözleşmeye hüküm konulmak suretiyle ortaklığın devamı sağlanabilir.
Ortaklık sıfatının kazanılması, anasözleşme ile taşınmaz malın mülkiyetine bağlı hakların kullanılmasına veya bir teşebbüsün işletilmesine bağlanabilir. Bu gibi hallerde taşınmaz malın mülkiyetinin veya işletmenin üçüncü şahıslara devri veya temliki ile ortaklık sıfatının bir hak olarak yeni malike veya işletmeyi alana geçebileceğini ana sözleşme hüküm altına alabilir. Taşınmaz mala ait bu şekil iktisabın üçüncü şahıslara karşı muteber olması tapu siciline bu yoldan meşruhat verilmesine bağlıdır.
MADDE 16- Anasözleşme, kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebebleri tayin edebilir. Bunların dışındaki haklı sebeblerle de ortaklıktan çıkarılmak mümkündür.
Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.
Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçireleceğl gibi ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir.
Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise, ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarılma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.
Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir.
Kooperatif üyeliği,
İsteğe bağlı son bulma; ortağın üyelikten ayrılması, üyelik hakkını devretmesi.
İstek dışı üyeliğin son bulması da; üyenin ölmesi görevi ve hizmetinin son bulması ve üyeliğine; kooperatif genel kurulunca veya yetkili kıldığı yönetim kurulunca son verilmiş olması yani üyelikten çıkanlması ile hüküm ifade eder.
Ortaklıktan çıkış, ancak bir hesap yılı sonu için en az 6 ay önceden haber verilerek yapılacaktır. Ancak Yönetim Kurulu, ana sözleşmeye uygun olacak yapılacak isteğe rağmen, bir ortağın üyelikten çıkışını kabul etmezse, ortak üyelikten çıkma isteğini noter aracılığı ile kooperatif Yönetim Kurulu Başkanlığına bildirecektir. Bildirimin Yönetim Kuralu Başkanlığına tebliğ edildiği günden itibaren üyelik son bulacaktır. Üyelik, Görev veya hizmetin yerine getirilmesine bağlı bulunduğu takdirde, görev ve hizmetin sona ermesi ile ortaklık sıfatı kalkacaktır.
Ortaklık (üyelik) sıfatının kazanılması, Ana sözleşme ile bir taşınmaz malın mülkiyetine bağlı hakların kullanılmasina veya teşebbüsün işletilmesine bağlanmışsa, taşınmazın veya işletmenin 3.ncü kişilere devri ile de üyelik kalkacak devralana geçecektir.
Biz Kooperatif (üyeliğinin; ortaklığının kendiliğinden sona ermesini değil, ortaklıktan çıkarılmaya karşı itiraz davasını inceleyeceğiz. Ortaklıktan çıkarılmaya itiraz; Yasanın lö.ncı maddesinde açıklanmıştır. Kooperatif Anasözleşmesi ortaklıktan çıkarılmayı gerekli kılan nedenleri belirler. Belirlenen çıkarılma nedenlerinin dışında haklı nedenlerle de ortaklıktan çıkarılmak mümkündür.
Ortaklıklan çıkarılmaya Yönetim Kurulunun teklifiyle Genel Kurulca Karar verilir. Bu hususta Yönetim Kuruluna da anasözleşme ile yetki verilebilir. Bu halde, Ortaklıktan çıkarma Yönetim Kurulu Kararına bağlıdır.
Çıkarılma kararı, gerekçeleriyle tutanak biçiminde alınır, ayrıca ortaklık defterine de yazılır. Kararın alındığı günden itibaren 10 gün içinde çıkarılan ortağa tebliğ olunmak üzere Notere verilir, noterlikçe bu ortağa tebliğ olunur. Tebliğ gününden itibaren (3) ay içinde çıkarılan ortak itirazı davası açabilir.
Burada yasa çıkarılan ortağa iki hak tanımıştır.
Birincisi: Tebliğ olunan çıkarılma kararı Yönetim Kurulunca verilmişse, (3) ay içinde Genel Kurula itiraz edilmesi halidir. Genel Kurula itiraz edildiği takdirde, ayrıca mahkemeye itiraz davası açılamaz. Ancak, itiraz üzerine genel Kurulda verilen Karar çıkarılan ortağın aleyhinde ise yani itirazı reddolunmuş bulunursa, bu kararın iptali için yine malıkemeye dava açılabilecektir. İtiraz Genel Kurulun ilk toplantısında görüşülmek üzere, noter aracılığı ile Yönetim Kuruluna tebliğ edilecek yazı ile yapılır.
İkincisi: Yönetim Kurulunun çıkarma kararma, kararın tebliğinden itibaren (3) ay içinde doğrudan doğruya malıkemeye itiraz olunarak kararın kaldırılması istenmesi halidir. Bu takdirde, ayrıca Genel Kurula itiraz edilemez.
Üç aylık süre içinde çıkarılma kararma itiraz edilmediği, takdirde, ortaklıktan çıkarılma kararı kesinleşir. Ortağin artık yapacak işi, kalmamıştır.
Genel Kurul; ortağın çıkarılmasına karar vermişse bu takdirde, itiraz davası mahkemeye (3) ay içinde açılması gerekecektir.
Görevli mahkeme Asliye (Ticaret) Hukuk Mahkemesidir. Ancak her Adli kazada Ticaret Mahkemesi Kurulmamıştır. Asliye Hukuk Mahkemeleri Ticaret mahkemesi sıfatiyle davaya bakacaktır. Kooperatifin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.
Dava basit yargılama usulüne tabidir. Her türlü delille ispatlanabilir.
Asliye (Ticaret) Hukuk Mahkemesi'dir. (Asliye Hukuk Mahkemesi Ticaret Mahkemesi sıfatiyle davaya bakacaktır).
Kooperatifin bulunduğu yer mahkemesi'dir.
Ortaklıktan çıkarılan Kooperatif Ortağı (üyesi).
Ortaklıktan çıkarma karan veren kooperstif (Yönetim Kurulu Başkanlığı) Temsile yetkili organ.
(Örneğin: Ortağın zimmetine para geçirmesi, Genel Kurulda hizipçilik, ayrıcalık yapması, vs. gibi).
10.Kooperatif genel kuruluna itiraz edilmişse, mahkemeye itiraz davası açılmayacaktır. Genel Kurulun vereceği karar çıkarılan ortak bekleyecektir. Genel Kurul Kararı beklenmeden açılan dava dinlenmeyecektir.
11 .Kooperatif Genel Kurulu Kararı, davacı ortağın itirazını red yolunda ise, bu kararın iptali için mahkemeye başvuru yapilacaktır.
12.Kooperatif Yönetim Kurulu Başkan ve üyeleri davalı olarak gösterilmişse. Kooperatifin de davalı gösterilemeyeceği 23.10.1979 gün ve 3860/4916 sayılı 11 .Hukuk Dairesi kararında içtihat edilmiştir.
13.Dava her türlü delille ispatlanabilir.
14.Mahkemece dava kabul edildiği takdirde itiraz edilen karar kaldırılır, Genel Kurul Kararma itiraz edilmişse o karamı da iptali yoluna gidilir.
15.Dava kabul edildiği takdirde davacının ortaklığı devam edecektir.
16.Kazanan taraf lehine Mahkemece, maktu harç ve avukatlık ücreti takdir olunacaktır.
Çıkarılma kararının tebliği gününden itibaren 3 ay içinde itiraz ve iptal davaları açılmalıdır. Süre geçirildikten sonra açılan dava dinlenemez. Zira bu süre hak ; "süren süredir.
