<h1 style="text-align: justify;">Kişisel Verilerin Korunması Kanununa Göre Açık Rıza Metni Nasıl Hazırlanır?</h1>
<p style="text-align: justify;"><!--more--></p>
<p style="text-align: justify;">Açık rıza; belirli bir ko­nuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan özgür irade açıklaması­dır ve üç unsuru bulunmaktadır:</p>
<ul style="text-align: justify;">
     <li>Belirli bir konuya ilişkin olması</li>
     <li>Rızanın bilgilendirmeye dayanması</li>
     <li>Özgür iradeyle açıklanması</li>
</ul>
<p style="text-align: justify;">Açık rıza aslında bir şekil şartına tabi değildir. Bunun anla­mı; açık rızanın yazılı, elektronik ortamda ve hatta sözlü olarak bile alınabileceğidir.</p>
<p style="text-align: justify;">Bilindiği üzere kişisel verilerin işlenmesi için temel şart, il­gili kişinin açık rızasının bulunmasıdır. Yani, kanundan doğan özel sebepler olmadıkça, bir kimsenin kişisel verisinin işlenmesi için, onun açık rızasının alınması gerekir.</p>
<p style="text-align: justify;">Bu rıza alınmadığı anda, sonrasında kişisel verinin işlenme­si, muhafazası ya da paylaşılması hususları da gayrimeşru hale gelecek ve tüm süreç sakat olacaktır.</p>
<p style="text-align: justify;">Üstelik rızası alınmadan kişisel verisi işlenen gerçek kişi şi­kâyet yoluna gittiğinde, veri sorumlusu ciddi idari para cezala­rıyla muhatap olabilecek ve ayrıca ilgili kişinin mahkemeler nezdinde dava açmak hakkı da saklı olacaktır.</p>
<p style="text-align: justify;">O halde açık rızanın doğru şekilde alınması ve alındığının ispatlanabilir olması çok önemlidir.</p>
<p style="text-align: justify;">Açık rıza mutlaka, veri işlenmeden önce alınmalıdır. Yani veri sorumlusu öyle bir sistem kurmalıdır ki; kişisel veriyi işle­meden önce, ilgili kişinin açık rızasını almış bulunsun.</p>
<p style="text-align: justify;">Örneğin internet sitesinde alışveriş tamamlamadan hemen önce ziyaretçinin önüne çıkarılacak ve onaylatılacak bir açık rıza metni ya da otele giriş yapan müşteriye imzalatılacak bir açık rıza beyanı bu kabilden olacaktır.</p>
Açık Rıza Hakkında Sık Sorulan Sorular
<p style="text-align: justify;">Doğru anlaşılması ve uygulanması gereken açık rıza kav­ramı hakkında sık sorulan soruları ve bunların cevaplarını aşa­ğıda bulabilirsiniz.</p>
<h2><em>Açık Rızanın Alınması Her Zaman Gerekir mi?</em></h2>
<p style="text-align: justify;">Kişisel verilerin işlenmesinin ilk ve en önemli şartı, açık rı­zanın alınmasıdır. Hem de bu rızanın, veri işlenmeye başlanma­dan önce alınması gerekir.</p>
<p style="text-align: justify;">Ancak açık rıza alınması ilk şart olsa da tek şart değildir. Aşağıdaki hallerin varlığında, açık rıza alınması gerekmez:</p>
<ul style="text-align: justify;">
     <li>Kanunlarda açıkça öngörülmesi</li>
     <li>Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak du­rumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması</li>
     <li>Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla, sözleşmenin taraflarına ait kişisel ve­rilerin işlenmesinin gerekli olması</li>
     <li>Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getire­bilmesi için zorunlu olması</li>
     <li>İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması</li>
     <li>Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri iş­lemenin zorunlu olması</li>
     <li>İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için veri iş­lenmesinin zorunlu olması</li>
</ul>
<p style="text-align: justify;">Hatta bu durumların varlığı halinde, açık rızanın kesinlikle alınmaması gerekir. Açık rıza dışında diğer hukuka uygunluk sebeplerine dayanılması durumunda açık rıza almak, ilgili kişi­leri aldatmaya ve yanıltmaya sebep olabilir. Bu nedenle öncelik­li olarak kişisel veri işlemenin açık rıza dışındaki şartlarına da­yanıp dayanmadığı araştırılmalı, bu şartlardan herhangi biri yoksa açık rıza alınması yoluna gidilmelidir.</p>
<h2><em>Açık Rıza Yazılı Olarak Alınmak Zorunda mıdır?</em></h2>
<p style="text-align: justify;">Açık rıza için kanunen öngörülmüş bir şekil şartı yoktur. Yalnızca açık rızanın aşağıdaki şartları taşıması gerekir:</p>
<ul style="text-align: justify;">
     <li>Belirli bir konuya ilişkin olmalıdır</li>
     <li>Bilgilendirmeye dayanmalıdır</li>
     <li>Özgür iradeyle açıklanmalıdır</li>
</ul>
<p style="text-align: justify;">Açık rızanın alındığının ispat yükümlülüğü, veri sorumlu­suna aittir. Böyle olunca; açık rızanın alındığının yazılı olarak ya da ses kaydıyla veya internette log kaydı tutularak ve benzeri yollarla ispatlanabilmesi önem arz eder.</p>
<p style="text-align: justify;">Yine de bu sadece bir ispat şartıdır. Açık rızanın alınması için o kadar şekil serbestisi vardır ki, bazen hiçbir şey yapma­mak bile, işlenecek kişisel verinin ne olduğu, ne amaçla işlene­ceği ve kimlerle paylaşılacağı biliniyorsa, rıza vermek anlamına gelebilir.</p>
<h2><em>Açık Rıza Alınması, Kişisel Verinin Sınırsızca İşlenmesine İmkân Verir mi?</em></h2>
<p style="text-align: justify;">İlgili kişinin açık rızasının alınması, artık ona ait verilerin serbestçe işlenebileceği anlamına gelmez. Açık rıza, verilerin işlenmesi için bir ön şart olsa da veri sorumlusuna sınırsız hare­ket imkânı vermez.</p>
<p style="text-align: justify;">Kişisel veri ancak açık rıza metninde belirtilen amaçlarla ve belirlenen konularda işlenebilir. Yine bu verinin paylaşılması da ancak açık rıza verilen üçünü kişilerle gerçekleştirilebilir.</p>
<h2><em>Açık Rıza Verilmesi Ön Şart Olarak Sunulabilir mi?</em></h2>
<p style="text-align: justify;">İlgili kişinin açık rızasını alırken, bu açık rıza beyanının alınmasını, belirli bir hizmetin sunulmasında ön şart yapmak mümkün değildir.</p>
<p style="text-align: justify;">Örneğin spor salonuna üye olmak isteyen kişiden, üyelik ön şartı olarak parmak izi istenmesi ve bu konuda açık rıza metni alınması geçerli bir açık rıza metni olarak kabul edilmeyecektir.</p>
<h2><em>Her Şey İçin Toplu Bir Açık Rıza Alınabilir mi?</em></h2>
<p style="text-align: justify;">Belirli bir konuyu ya da konuları içermeyen yani sınırlı ol­mayan açık rıza metinleri geçerli kabuk edilmez. Örneğin bir müşteriden tek seferde alınan ve “her türlü kişisel verimin iş­lenmesine izi veriyorum” tarzında “Torba” ya da “Battaniye” olarak adlandırılabilecek açık rıza metinleri hukuken geçerli değildir.</p>
<p style="text-align: justify;"></p>