İhtiyati Haciz Kararı Nasıl Alınır?

İlgili Yasa

İCRA VE İFLÂS YASASI MADDE MADDE 257- Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir borcuiı alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan menkul ve gayrimenkul mallarını ve alacaklarile diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir.

1. Borçlunun muayyen ikametgâhı yoksa,
2. Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadile mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendiai kaçmağa hazırlanır yahut kaçarsa.

Bu suretle ihtiyatî haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.

Gemi alacaklıları donatanın yalnız mahdut aynî surette malul olduğu hallerde, ancak mesuliyet mevzu teşkil eden mal ve haklara ihtiyati haciz koydurabilirler. Donatanın aynı zamanda şahsen mesul olduğu haller bundan müstesnadır. Şu kadar ki, donatanın çatısf meauliyeti bir miktar ile mahdut ise gemi alacaklıları ancak bu miktar için donatanın diğer mallarını haczettirebilirler.

Yük alacaklıları hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü kıyas yoliyle tatbik olunur.

İhtiyati haciz kararı:

MADDE 258- İhtiyati hacze 60 inci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur.

Mahkeme iki tarafı dinleyip diplememekte serbesttir.

İhtiyati hacizde teminat:

MADDE 259- İhtiyati haciz istiyen alacaklı hacizde haksız çıktığı takdirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan mesul ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 96 ncı maddesinde yazılı teminatı vermeğe mecburdur.

Ancak, alacak bir ilâma müatenit işte teminat aranmaz.

Ancak ilâm mahiyetinde bir vesikaya müstenit ise, mahkeme teminata lüzum olup olmadığını takdir eder.

Tazminat davası ihtiyati haczi koyan mahkemede dahi görülür.

İhtiyati haciz kakarının muhtevası:

MADDE 260- İhtiyati haciz kararında:

1. Alacaklının ve icabında mümessilinin ve borçlunun adı, soyadı ve ikametgâhı,
2. Haczin ne gibi belgelere müsteniden ve ne miktar alacak için konulduğu,
3. Haciz konulmasının sebebi,
4. Haczolunacak şeyler,
5. Alacaklının zararın tazminiyle mükellef olduğu ve gösterilen teminatın nelerden ibaret bulunduğu yazılır.

İhtiyati haciz kararının icrası:

MADDE 261- Alacaklı ihtiyati haciz    kararının verildiği tarihten itibaren ongun içinde kararı veren mahkemenin    yargı çevresindeki icra dairesinden kararın   infazını   istemeye   mecburdur.  Aksi   halde,   ihtiyati   haciz   kararı
kendiliğinde kalkar.

İhtiyatf haciz kararlam, 79 dan 99 uncuya kadar olan maddelerdeki haczin ne suretle yapılacağına dair hükümlere göre icra edilir.

Zabıt tutma ve haciz tutanağının tebliği:

MADDE 262- Haczi İcra eden memur bir tutanak düzenler. Bunda haczolunan şeyler ve kıymetleri gösterilir ve derhal icra dairesine verilir.

İcra dairesi, ihtiyati haciz tutanağının bir suretini üç gün içinde haciz sırasında hazır bulunmayan alacaklı ve borçluya ve icabında üçüncü şahsa tebliğ eder.

Borçlu tarafından gösterilecek teminat:

MADDE 263- Haczolunan mallar, istenildiği zaman para veya aym olarak verilmek ve bu hususu temin için malların kıymetleri depa edilmek veya icra memuru tarafından kabul edilecek esham ve tahvilât veya menkul ve gayrimenkul rehin veya muteber bir banka kefaleti gösterilmek şartiyle borçluya ve mal üçüncü şahıa elinde haczolunmuşsa bir taahhüt senedi alınarak bu şahsa bırakılabilir. İstenilecek teminat herhalde borç ve masraf tutarını geçemez.

İhtiyati haczi tamamlayan merasim:

MADDE 264- Dâva açılmadan veya icra takibine başlamadan evvel ihtiyati haciz yaptırmış olan alacaklı; haczin tatbikinden, haciz gıyabında yalaılmışsa haciz zabıt varakanın kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde ya takip talebinde (haciz veya iflâs) bulunmaya veya dava açmaya mecburdur.

İcra takibinde, borçlu ödeme emrine itiraz ederse bu itiraz hemen alacaklıya tebliğ olunur. Alacaklı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde Tetkik Merciinden itirazan kaldırılmasını istemeye veya mahkemede dava açmaya mecburdur. Tetkik Mercii; itirazın kaldırılması talebini reddederae alacaklının kararın tefhim veya tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dava açması lâzımdır.

İhtiyatî haciz, alacak davasının mahkemede görüldüğü sırada konulmuş veya alacaklı birinci fıkraya göre mahkemede dava açmış ise, esas hakkında verilecek hükmün sulh mahkemelerinde tefhim ve asliye mahkemelerinde tebliğinden itibaren bir ay içinde alacaklı takip talebinde bulunmaya mecburdur.

Alacaklı bu müddetleri geçirir veya davasından yahut takip talebinden vazgeçerse veya takip talebi kanunî müddetlerin geçmesiyle düşerse veya dava dosyası muameleden kaldırılıp da bir ay içinde dava yenilenmezse veya davasında haksız çıkarsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır ve alakadarlar isterse lâzım gelenlere bildirilir.

Borçlu müddeti içinde ödeme emrine itiraz etmez veya itirazı Tetkik Merciince kesin olarak kaldırılır veya mahkemece iptal edilirse, ihtiyati haciz kendiliğinden icrai hacze inkılab eder.

HUKUK USULÜ YARGILAMALARI YASASI MADDE 96- Bir dâvada verilecek teminat mahkemenin takdir edeceği nakit veya mahkemece kabul olunacak sehim ve tahvil veya gayrimenkul rehin veyahut muteber bir banka kefaleti veya kâtibi adilden musaddak senetle kefil iraesi suretiyle yapılır. İki taraf teminatın nev'i ve şeklini mukavelenamelerinde tasrih etmişlerse teminat ona göre tayin olunur. Kanunun başka şekilde teminat gösterilmesine müsaade ettiği haller bundan müstesnadır.

MADDE 104- Haczi ihtiyatiden maada talep olunan ihtiyati tedbirlerin en az masralla ve en çabuk nerede ifası mümkün ise işbu tedbirlere o mahal mahkemesi tarafından dahi karar verilebilir.

Dava ikameainden sonra bilumum ihtiyatf tedbirlere tahkikata memur hâkim tarafından karar verilir. Şa kadar ki, hüküm ihtiyati tedbirin diğer bir mahalde daha az masrafla ve daha çabuk ifasını kabil görürse bu hususta karar verilmek üzere o mahal hâkimini naip tayin edebilir.

İCRA VE İFLÂS YASASI MADDE 50- Para ve teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe yetkilidir.

Yetki itirazı esas hakkındaki itirazla birlikte yapılır. Tetkik Mercii tarafından, önce yetki meselesi tetkik ve kat'i surette karara raptolunur.

İki Tetkik Mercii arasında yetki noktasından ihtilâf çıkarsa, Hukuk Usulü Muhakemeleri Hanununun 25 inci maddesi hükmü tatbik olunur.

İhtiyati Haciz Açıklama

Alacaklının borçludaki alacağının ödenmesini tehlikeye düşürmeden sağlayan ihtiyatî tedbirlere, ihtiyatî haciz denilmektedir.

Rehinle teminat altma aimmamış ve ödenecek duruma gelmiş bir borç için alacaklı, alacağını sağlamak üzere, borçlunun taşmır, taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczedilmesini istiyebilir. İcra ve İflas Yasamızın 257 inci maddesinden 268 inci maddesine kadar olan kuralları, ihtiyatî hacizden sözetmektedir.

257 inci madde ihtiyatî haciz kararı verilmesi koşullarını açıklamaktadır. Buna göre; ödenecek duruma gelmiş ve rehinle de teminat altına alınmamış (karşılanmamış) borcun alacaklısı ihtiyatî haciz isteğinde bulunabilir. Bunun gibL ödenecek duruma gelmemiş borçtan dolayı, alacaklının ihtiyatf haciz isteyebilmesi için;

1. a) Borçlunun belli ikametgâhının bulunmaması,
2. b) Borçlu edim ve yükümlerinden kurtulmak amacıyla mallarını saklamağa. kaçırmağa yahut da kendisinin kaçmağa hazırlanır veya kaçmış bulunması şarttır.

İhtiyatî haciz alınınca, borç yalnız borçlu hakkında hemen ödenecek duruma gelir.

İhtiyati haciz kararı mahkemeden istenir. İcra Tetkik Mercii ihtiyatî haciz karan, veremez. Yasa koyucu genel mahkemeleri bu gibi istekler için görevli kılmıştır.

Gemi alacaklıları, donatanm sorumlu olacağı durumlara göre, sorumluğa giren mal ve haklara ihtiyati haciz koydurabilirler. Ancak, donatanm kişisel sorumluluğu bir miktar ile belirlenmişse, alacaklılar bu miktar için ihtiyatf haciz istiyebilirler.

İhtiyati haciz zamanaşımını kesmez.

İhtiyati haciz istekleri, mahkemece duruşma açılıp taraflar çağrıldığı gibi dosya üzerinde inceleme yapılarak, (taraflar çağrılmaksızm) çözümlenir.

İhtiyati Haciz Görevli Mahkeme

Değere göre belirlenir. Ayrıca alacağın niteliği de görevin saptanmasında gözönünde tutulur.

1. Alacak 200 Milyon lira veya daha az ise Sulh Hukuk, 200 Milyon liradan fazla ise Asliye Hukuk Mahkemesi, ancak bu miktar 01.01.2000 tarihinden itibaren 400 Milyon lira olacaktır.
2. Alacak ticari nitelikte ise. Ticaret Mahkemesi görevli mahkemedir.

İhtiyati Haciz Yetkili Mahkeme

1. Sözleşmenin yapıldığı yer mahkemesi,

2 - Borçlunun ikametgâh mahkemesi yetkili mahkemedir.

İhtiyati Haciz İsteğinde Bulunacaklar

1. Alacağı rehinle sağlanamayan (teminat altına alınmamış olan) ve ödenecek duruma gelen alacaklı veya alacaklılar,
2. Borçlu kaçmışsa yahut kaçmak üzere hazırlanmışsa, borçlu mallarını kaçırmağa hazırlanmış veya kaçırmışsa, borçlunun belli ikametgâhı yoksa alacağı ödenemeyecek duruma gelmiş, alacağı tehlikeye düşmüş, alacağı ödenecek durumda olan alacaklı veya alacaklılar.

İhtiyai Haciz İsteğinde Bulunulanlar

1. Rehinle sağlanamayan ve ödenecek duruma gelmiş bir alacağın borçlusu veya borçluları,
2. Alacak ödenecek duruma gelmemiş olmasına rağmen, kaçan kaçmağa hazırlanan, ikametgâhı belli olmayan, mallarım kaçıran veya kaçırmağa hazırlanan borçlu veya borçlular.

İhtiyati Haciz Koşulları

1. Alacak, rehinle sağlanmamış (teminat altına alınmamış) olmalı,
2. Alacak, ödenecek durumda bulunmalı,
3. Alacak, ödenecek duruma gelmese bile, borçlu kaçmağa veya mallarını kaçırmağa hazırlanmış olmalı, yahut da borçlunun belli ikametgâhı bulunmamalı,
4. Alacaklının bu durumda alacağının ödenmesi tehlikeye düşmeli,

İhtiyati Haciz Gözönünde Tutulacak Hususlar

1. İhtiyatî haciz isteği mahkemeye verilecek dilekçe ile olacaktır.
2. Dilekçeye, borç senedi eklenecektir.
3. Mahkemece, ya gün verilir, taraflara çağrı kâğıdı çıkarılır duruşmaya çağrılıp taraflardan birisi gelmese bile inceleme yapılarak karar verilir. Yahut da, dosya üzerinde taraflar çağrılmaksızm, isteğin haklı olup olmadığı saptanır. Yasa bu hususta hâkime takdir hakkı vermiştir. Ancak, önemle belirtelim ki. uygulamada genellikle dosya ve belgeler üzerinde inceleme yapılmakta, ihtiyatî haciz kararı verilmekte veya istek reddolunmaktadır. Bu şekil, işin kısa zamanda sonuçlanmasını sağlamaktadır.
4. İhtiyatî hacze konu alacağm ödenme . zamanı gelip gelmediği, (ödenecek durumda olup olmadığı) araştırılacaktır. Rehinle teminat altına alınmış alacaklar için ihtiyatî haciz karan verilemez.
5. Ödenecek duruma gelmemiş alacaklar için 257 inci maddedeki koşullar gerçekleşmiş midir? Bu durum tespit olunacak, (Örneğin; borçlu kaçmış ise, bu durum polisçe saptandığına dair belge varsa) ihtiyatî hacze karar verilebilecektir.
6. Mahkemece, ihtiyatî haciz isteği haklı bulunmuşsa, kabulle birlikte, borçlunun ileride doğacak zararlarına karşılık olmak üzere, verilecek ihtiyatî haciz kararında alacaklının yatıracağı teminat miktarı ve niteliği de gösterilecektir.
7. Teminatı hâkim takdir edecektir. HUYY. nm 96 ncı maddesi gözönünde tutulacaktır. (Örneğin; alacağın % 15 i gibi)
8. Teminat; para, banka teminat mektubu, tahvil, pay senedi şeklinde olduğu gibi kişisel garanti şeklinde de olur.
9. Mahkemece ihtiyatî haciz kararında; haczolunacak malın niteliği belirtilecektir.
10. Alacağa yetecek miktar hakkında ihtiyatî hacze karar verilebilecektir.
11. İhtiyatî haciz kararında, alacaklı ve borçlu; kararın dayandığı belgeler, borç senedi vs. gibi haczin nedeni de gösterilecektir.
12. İhtiyatî haciz de ihtiyatî tedbirden olmakla, yerine getirecek müdürlüğün kararda gösterilmesi gereklidir. Ancak; uygulamada bu yola gidilmemekte, kararı alacaklı icra müdürlüğüne vermektedir. İcra müdürlüğü de yerine .getirmektedir.
13. İhtiyatî haciz kararı verildiği günden itibaren (10) gün içinde karan veren mahkemenin bulunduğu yer icra dairesinden kararın yerine getirilmesi alacaklı tarafından istenecektir. Bu alacaklı için zorunludur. Yapılmadığı takdirde ihtiyatî haciz kararı kendiliğinden kalkacaktır.
14. İcra müdürlüğünce, İcra ve İflâs Yasasının 79, 99 uncu maddelerindeki kurallar gözönünde tutularak ihtiyatî haciz kararı yerine getirilecektir.
15. 15.Yasal kısıtlamalara (takyidata) bağlı kalınmak şartıyla borçlunun; taşmır, taşmmaz malları veya banka mevduatı ile üçüncü kişilerdeki alacak ve haklan üzerine ihtiyatî haciz konabilir.

1. İhtiyatî haciz kararma karşı Yargıtay yoluna başvurmak mümkün değildir. Ancak, itirazı mümkündür. Kararı veren mahkemeye dilekçeyle itiraz edilebilir. Bundan sonraki ayrı bir konuda bu husus incelenmiştir.
2. İhtiyatî haciz kararı, dava açılmadan veya icra takibine başlanmadan önce yerine getirilerek haciz' yapılmış ise alacaklı; haczin yapıldığı günden veya haciz yokluğunda yapılmış ise, haciz tutanağının kendisine bildiriminden itibaren 7 gün içinde icra müdürlüğünde, takip isteğinde bulunmaya veya borçlu hakkında dava açmağa zorunludur. İcra takibi dolayısıyle borçlu ödeme emrine itiraz ederse, bu itirazın alacaklıya bildiriminden itibaren (7) gün içinde alacaklı; İcra Tetkik Merciinden itirazın kaldırılmasını istiyecek veya mahkemede dava açacaktır.Tetkik Mercii itirazın kaldırılması isteğini reddederse, alacaklı; bu kararın sözle bildirim (tefhim) veya yazılı bildirim (tebliğ) gününden itibaren yine (7) gün içinde dava açmalıdır. Zira, bu süreler geçer veya alacaklı davada haksız çıkarsa, ihtiyatî haciz geçersiz olacaktır.