İhtiyati Haciz Davası Nasıl Açılır?

İCRA VE İFLAS YASASI MADDE 257- Rehinle temin edilmemiş ve vedesi gelmiş bir borcun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan menkul ve gayrimenkul mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1. Borçlunun muayyen ikametgahı yoksa;
2. Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa ve kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçarsa;

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.

MADDE 258 - İhtiyati hacze 50.nci maddeye göre selahiyetli mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepler hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur.

Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir.

MADDE 259 - İhtiyati haciz isteyen alacaklı hacizde haksız çıktığı takdirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan mes'ul ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 96.ncı maddesinde yazılı teminatı vermeğe mecburdur.

Ancak alacak bir ilama müstenit ise mahkeme teminata lüzum olup olmadığını takdir eder.

Alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya müstenit ise mahkeme teminata lüzum olmadığını takdir eder.

Tazminat davası ihtiyati haciz koyan mahkemede dahi görülür. MADDE 260 - (538 sayılı Kanunla değişik İhtiyati haciz kararında:

1. Alacaklının ve icabında mümessilinin ve borçlunun adı, soyadı ve ikametgahı,
2. Haciz ne gibi belgelere müsteniden ve ne miktar alacak için konulduğu,
3. Haciz konulmasının sebebi,
4. Haczolunacak şeyler,
5. Alacaklının zararının tazminiyle mükellef olduğu ve gösterilen teminatın nelerden ibaret bulunduğu,

MADDE 261 - (588 sayılı Kanunla değişik) Alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çerçevesindeki icra dairesinde kararın infazını istemeye mecburdur. Aksi halde, ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar.

İhtiyati haciz kararları 70'dan 99'uncuya kadar olan maddelerdeki haczin ne suretle yapılacağına dair hükümlere göre icra edilir.

MADDE 262 - (538 sayılı Kanunla değiçik) Haczi icra eden memur bir tutanak düzenler. Bunda haczolunan şeyler ve kıymetleri gösterilir ve derhal icra dairesine verilir.

İcra dairesi, ihtiyati haciz tutanağının birer suretini üç gün içinde haciz sırasında hazır bulunmaya hazır bulunmayan alacaklı ve borçluya ve icabında üçüncü şahsa tebliğ eder.

MADDE 264 - (538 sayılı Kanunla değişik) Dava açmadan veya icra takibine başlamadan evvel ihtiyeti haciz yaptırmış olan alacaklı, haczin tatbikinden, haciz gıyabında yapılmışsa haciz zabıt varakasının kendisine tebilğinden itibaren yedi gün içinde ya takip talebinde (haciz veya iflas) bulunmaya veya dava açmaya mecburdur.

İcra takibinde,borçlu ödeme emrine itiraz ederse bu itiraz hemen alacaklıya tebliğ olunur. Alacaklı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde tetkik mercii itirazın kaldırılması talebini reddederse alacaklının kararın tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde dava açması lazımdır.

İhtiyati haciz alacak davasının mahkemede görüldüğü sırada konulmuş veya alacaklı birinci fıkraya göre mahkemede dava açmış ise, esas hakkında verilecek hükmün sulh mahkemelerinde tefhim ve asliye mahkemelerinde tebliğinden itibaren bir ay içinde alacaklı takip talebinde bulunmaya mecburdur.

Alacaklı bu müddetleri geçirir veya davasından yahut takip talebinden vazgeçerse veya takip talebi kanuni müddetlerin geçmesiyle düşerse veya dava dosyası çıkarsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır ve alakadarlar isterse lazım gelenlere bildirir.

Borçlu müddeti içinde ödeme emrine itiraz etmez veya itirazı tetkik merciince kesin olarak kaldırılır veya mahkemece iptal edilirse, ihtiyati haciz kendiliğinden icrai hecze inkılabeder.

MADDE 265 - (538 saydı Kanunla değiyik) İhtiyati haczi kararı temyiz edilemez. Ancak borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

Mahkemece, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder.

İtiraz eden, dilekçesine istinat ettiği bütün belgeleri bağlamağa mecburdur. Mahkeme, itiraz üzerine iki tarafı davet edip gelenleri dinledikten sonra, itirazı varit görürse kararını değiştirebilir. Veya kaldırabilir. Şu kadar ki, iki taraf da gelmezse evrak üzerinde inceleme yapılarak karar verilir.

MADDE 266 - (538 sayılı Kanunla değişik) Borçlu, para veya mahkemece kabul edilecek rehin veya esham yahut tahvilat depo etmek veya gayrimenkul rehin yahut muteber bir banka kefaleti göstermek şartı ile ihtiyati haczin kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir. Takibe başlandıktan sonra da yetki, icra tetkik merciine geçer.

MADDE 50 - Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunununun selahiyete dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe selahiyetlidir.

Selahiyet itirazı esas hakkında itiraz birlikte yapılır. Tetkik mercii tarafından önce selahiyet meselesi tetkik ve kat'i surette karara raptolunur.

İki tetkik mercii arasınde selahiyet noktasından ihtilaf çıkarsa Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 25.nci maddesi hükmü tatbik olunur.

HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ YASASI MADDE 104- Haczi ihtiyatiden maada talep olunan ihtiyati tedbirlerin en az masrafla ve en çabuk nerede ifası mümkün ise işbu tedbirlere o mahal mahkemesi tarafından dahi karar verilebilir.

Dava ikamesinden sonra, bilumum ihtiyati tedbirlere tahkikate memur hakim tarafından karar verilir. Şu kadar ki, hakim ihtiyati tedbirlerin diğer bir mahalde daha az masrafla ve daha çabuk ifasını mümkün görürse bu hususta karar verilmek üzere o mahal hakimini naip tayin edebilir.

MADDE 96 - Bir davada verilecek teminat mahkemenin takdir edeceği nakit veya mahkemece kabul olunacak esham ve tahvil veya gayrimenkul rehin veyahut muteber bir banka kefaleti veya katibi adilden musaddak senetle kefil iraesi suretiyle yapılır. İki taraf teminatın nev'i ve şeklini mukavelenamelerinde tasrih etmişlerse teminat ona göre tayin olunur. Kanununun başka şekilde teminat gösterilmesine müsaade ettiği haller bundan müstesnadır.

İhtiyati Haciz Davası Açıklama

İhtayiti haciz; alacaklının borçludan olan alacağını tehlikeye düşürmeden temin eden bir ihtiyati tedbirdir. YaSa koyucu, İcra ve İflas Yasasının 257 ila 268.nci maddeleriyle bu hususta özel hükümler koymuştur. Bu hüküm kabul olunmadan önce ihtiyati tedbirler hakkındaki genel kurallar uygulanmakta idi, Yukarıda yazılı yasa maddelerinden de anlaşıldığı gibi, rehinli olmayıp ödenecek hale gelen bir borcun alacaklısı, aiacağım borçludan almak için, borçlunun elinde veya üçüncü kişide bulunan taşınır veya taşınmaz mallanria, alacaklarına diğer haklarına ihtiyati haciz konulmasını isteyebilir. Koşullar bulunduğu takdirde malıkeme ilıtiyati haciz kararını verecektir. Karar, taraflar çağrılabildiği gibi evrak üzerinde de verilebilir. Kendisi dinlenmeden hakkında ihtiyati haciz kararı verilen borçlu yasada yazılı durumlarda itiraz hakkını kullanabilecektir. Görev değere göre belirlenir. İtiraz, ihtiyatı haciz kararını veren mahkemeye yapılacaktır.

İhtiyati Haciz Davası Görevli Mahkeme

Değere göre belirlenir. Ayrıca alacağın niteliği de görev tayininde gözönünde tutulur. Alacak ...... liradan fazla ise asliye hukuk mahkemesi, ....... lira veya daha az ise sulh hukuk mahkemesi görevli mahkemedir.

Alacak ticari nitelikte ise, ticaret mahkemesi de görevlidir. İcra tetkik mercileri ihtiyati haciz kararı vermekle görevli değildir. (IYY. 258.)

Ancak, bu değer ..........'den itibaren ......... lira olacaktır.

İhtiyati Haciz Davası Yetkili Mahkeme

1. Tarafların anlaştıkları yer mahkemesi,
2. Akdin yapıldığı yer mahkemesi veya,
3. Borçlunun konutunun bulunduğu yer mahkemesi vetkili mahkemedir.

İhtiyati Haciz  Davası İsteğinde Bulunacaklar

1. Alacağı rehinli olmayan ve ödenecek hale gelen alacaklı veya alacaklılar.
2. Borçlunun konutu bulunmaması veya mallarını kaçırması veya kendisinin kaçması halinde ödenecek duruma gelmeyen alacağı tehlikeye düşen alacaklı veya alacaklılar.

Hakkında İhtiyati Haciz İsteğinde Bulunulacaklar

1. Rehinli olmayan ve ödenecek durum gelmiş (muaccel) bir alacağın borçlusu veya borçluları.
2. Alacak ödenecek duruma gelmemekle beraber, konutu bulunmayan, kaçan veya mallarını kaçıran borçlu veya borçlular.

İhtiyati Haciz Davası İçin Koşullar

1. Alacak rehinle sağlanmamış olmalı.
2. Ödenecek hale gelmiş (muaccel) bulunmalı.
3. Borçlu, belirli konut sahibi olmamalı.
4. Borçlu kaçmağa veya mallarını kaçırmağa hazırlanmış olmalı veya kaçmış bulunmalı.

İhtiyati Haciz Davası Gözönünde Tutulacak Hususlar

1. Hakim, ihtiyati haciz isteği üzerine ya gün belirler (bu takdirde, dilekçenin bir sureti hakkında ihtiyati haciz istenilene tebliğ edilecektir), yahut da evrak üzerine inceleme yapar (bu takdirde.dilekçenin önceden tebliğine gerek yoktur).
2. Hakim; ihtiyati hacze konu alacağın vadesi gelip gelmediğini, rehinle temin edilip edilmediğini araştıracaktır. Rehinle temin edilmiş alacaklar hakkında ihtiyati haciz kararı verilemez.
3. Vadesi gelmemiş alacaklardan dolayı ancak, borçlunun konutu yoksa, borçlunun mallarını gizlemek istiyorsa veya kaçırmağa veya kendisi kaçmağa teşebbüs etmiş yahut kaçmış ise yine ihtiyati haciz kararı verilebilecektir.
4. İhtiyati haciz isteğinde bulunan dilekçesine isteği ile ilgili bütün delillerini eklemiş olmalıdır.
5. Koşullar elvermişse hakim, ihtiyati haciz kararı verecektir.
6. Borçlunun ihtiyati haciz dolayısiyle ilerde uğrayacağı zararına karşılık hakim; ihtiyati haciz isteyenden teminat (güvence) göstermesini isteyecek ve bu teminatı kararında gösterecektir.
7. İhtiyati haciz kararında ne miktar alacak için ve neler üzerine haciz konulduğu da belirtilecektir.
8. Yasal takyidata tabi olmak üzere borçlunun taşınır veya taşınmaz mallan üzerine haciz konulabilir. Banka mevduatı ve borçlunun üçüncü şahıslardaki alacakları ve hakları da ihtiyaten haczedilebilir.
9. Kararda, haciz konulan malın cinsi kesinlikle belirtilmelidir.
10. İhtiyati haciz kararında, kararı yerine getirecek dairenin de gösterilmesi gerekir. (Örneğin Kararın Beyoğlu İcra Müdürlüğünce infazı gibi).
11. İhtiyati haciz kararlarının Yargıtay yolu yoktur. İhtiyati haciz isteğinde bulunan kişinin işbu isteğinin reddedilmesinde de durum aynıdır. Ancak; borçlu, gıyabında verilen ihtiyati haciz kararlarına itiraz edebilir. Yasa kendisine itiraz hakkı tanımıştır.
12. Borçlu itiraz hakkını: huzuruyla yapılan ihtiyati hacizlerde haczin uygulanmasından gıyabında yapılan hacizlerde haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren (7) gün içinde kullanılmalıdır. Zira bu süre geçtikten sonra artık itirazda bulunamaz.
13. İtiraz dilekçe ile olur. a) Mahkemenin yetkisi olmadan karar vermesi, b) Teminatın az olması, c) Haciz sebeplerinin yerinde bulunmaması hallerine dayanır. Dilekçeye delillerin eklenmesi zorunludur.
14. İtiraz, ihtiyati haciz karan veren mahkemeye yapılmalıdır. Mahkemece itiraz üzerine alacaklı ve borçlu gün tayin edilerek davetiye ile çağrılır, gelirlerse dinlenir. gelmezlerse evrak üzerinde inceleme yapılır. İtiraz yerinde ise kabul ve ihtiyati haciz kararı kaldırılır veya değiştirilir. İtiraz yerinde bulunmazsa reddedilir.
15. İhtiyati haciz kararı alınarak haciz, dava açılmadan yahut icra uygulamasma başlanmadan önce yapılmış ise alacaklı, haczin yapıldığı günden veya haciz gıyabında yapılmış ise haciz zaptının kendisine tebliğinden itibaren (7) gün içinde İcra Müdürlüğünce takip falebinde bulunmaya veya borçlu hakkında dava açmağa mecburdur. İcra takibi dolayısiyle borçlu ödeme emrine itiraz ederse, bu itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren (7) gün içinde alacaklı, tetkik merciinden kaldırılmasını isteyecek veya mahkemede dava açacaktır. Mahkeme tabirinden umumi mahkeme anlaşılmalıdır. Tetkik mercii itirazın kaldırılması talebini reddederse alacaklı bu kararın tefhim veya tebliğinden itibaren yine (7) gün içinde dava açmalıdır. Zira bu müddetler geçer veya alacaklı davada haksız çıkarsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır.
16. Aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen borçlu ihtiyati haczin kaldırılmasını da isteyebilir. Ancak bu halde; mahkemeye, kâfi miktarda banka kefaleti veya esham yahut tahvil veya nakit para gibi teminatı depo etmesi gerekir. Husus İcra ve İflâs Yasasının 266.ncı maddesinde açıklanmıştır. İcra takibi başlamışsa, ihtiyati haczi kaldırmak yetkisi icra tetkik merciindedir.